Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich – Biblioteka zosta\u0142 ufundowany w 1817 r. przez J\u00f3zefa Maksymiliana hr.Ossoli\u0144skiego i przekazany narodowi polskiemu. J\u00f3zef Maksymilian Ossoli\u0144ski (1746-1826) pisarz, kolekcjoner i uczony by\u0142 cz\u0142onkiem rzeczywistym wielu instytucji naukowych: Warszawskiego Towarzystwa Naukowego, Akademii Wile\u0144skiej, Akademii Krakowskiej, Kr\u00f3lewskich Towarzystw w Pradze i Getyndze, Towarzystwa Cesarsko-Kr\u00f3lewskiego w Wiedniu, doktorem honiris causa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego. Aktem fundacyjnym z dnia 4 VI 1817 r. przekaza\u0142 w darze narodowi polskiemu cenne zbiory druk\u00f3w, r\u0119kopis\u00f3w, muzeali\u00f3w, okre\u015blaj\u0105c jednocze\u015bnie dzia\u0142alno\u015b\u0107 Zak\u0142adu, kt\u00f3ry w oparciu o zasoby pi\u015bmiennictwa polskiego i zbiory muzealne mia\u0142 na celu ratowanie dziedzictwa kulturowego narodu, pozbawionego w\u0142asnej pa\u0144stwo\u015bci. \u0179r\u00f3d\u0142em utrzymania Zak\u0142adu sta\u0142y si\u0119 dochody z majatk\u00f3w ziemskich Fundatora. Siedzib\u0105 Zak\u0142adu w latach 1827-1945 by\u0142o miasto Lw\u00f3w, a jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 mia\u0142a ogromne znaczenie dla Wydzia\u0142u Humanistycznego Uniwersytetu Jana Kazimierza. Pocz\u0105tkowo Zak\u0142ad mia\u0142 si\u0119 sk\u0142ada\u0107 z dw\u00f3ch cz\u0142on\u00f3w: biblioteki i drukarni. Jednak w wyniku porozumienia Ossoli\u0144skiego z ksi\u0119ciem Henrykiem Lubomirskim, kt\u00f3ry postanowi\u0142 przekaza\u0107 w\u0142asne zbiory muzealne do Zak\u0142adu, powsta\u0142a kolejna agenda pod nazw\u0105 Muzeum ksi\u0105\u017c\u0105t Lubomirskich.Tak\u017ce urz\u0105d kuratora literackiego – najwy\u017cszej w\u0142adzy Zak\u0142adu – mia\u0142 pozostawa\u0107 dziedzicznie w r\u0119kach rodziny Lubomirskich. Od pocz\u0105tku swego istnienia Zak\u0142ad s\u0142u\u017cy\u0142 nauce i o\u015bwiacie polskiej i kultywowa\u0142 tradycje patriotyczne. W latach niewoli Biblioteka opublikowa\u0142a m.in. Monumenta Poloniae Historica, krytyczn\u0105 edycj\u0119 S\u0142ownika j\u0119zyka polskiego S.Lindego i inne wa\u017cne dla nauki polskiej dzie\u0142a z zakresu historii, historii Polski, literaturoznawstwa i historii kultury W okresie Drugiej Rzeczypospolitej Zak\u0142ad rozwija\u0142 si\u0119 bardzo dynamicznie.Publikowa\u0142 wydawnictwa naukowe, a tak\u017ce literatur\u0119 pi\u0119kn\u0105 i zyska\u0142 rang\u0119 jednego z czo\u0142owych wydawnictw Polski Niepodleg\u0142ej. W tym czasie do zbior\u00f3w Biblioteki wp\u0142yn\u0119\u0142o wiele nowych kolekcji m.in. Lubomirskich z Kruszyny, Potockich z Raju, Jab\u0142onowskich z Bursztyna, wiele zbior\u00f3w i spu\u015bcizn uczonych. W czasie II wojny \u015bwiatowej drukowane zbiory Biblioteki powi\u0119kszy\u0142y si\u0119 dwukrotnie. Trafi\u0142y tam bowiem inne zbiory lwowskie: Baworowskich, Dzieduszyckich i in., oraz dary i depozyty ludno\u015bci cywilnej Lwowa, w celu ich zabezpieczenia. Po II wojnie \u015bwiatowej Lw\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 w obr\u0119bie Zwi\u0105zku Radzieckiego i tylko cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w ossoli\u0144skich przewieziono ze Lwowa do Wroc\u0142awia. Zbiory te zosta\u0142y udost\u0119pnione czytelnikom ju\u017c we wrze\u015bniu 1947 r. \u0179rod\u0142em utrzymania Biblioteki w nowych warunkach historycznych, po znacjonalizowaniu w 1945 r. maj\u0105tk\u00f3w ziemskich, sta\u0142 si\u0119 bud\u017cet pa\u0144stwa. Od 1953 r. czyli od momentu ustanowienia Polskiej Akademii Nauk, Biblioteka i Wydawnictwo Ossolineum wesz\u0142y w sk\u0142ad plac\u00f3wek tej\u017ce Akademii. Kolekcje ossoli\u0144skie by\u0142y warsztatem naukowym dla formujacej si\u0119 po drugiej wojnie \u015bwiatowej humanistyki wroc\u0142awskiej. Wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w pozosta\u0142a jednak we Lwowie, a w\u015br\u00f3d nich autografy, dyplomy, rysunki i grafika, fotografie, numizmaty, medale, piecz\u0119cie, czasopisma, cz\u0119\u015b\u0107 zbior\u00f3w rekopi\u015bmiennych. Aktualnie powstaje raport dotycz\u0105cy strat poniesionych przez Bibliotek\u0119 Ossolineum w wyniku zmiany granic po drugiej wojnie \u015bwiatowej. Dane szacunkowe pozwalaj\u0105 okre\u015bli\u0107 je na ok. 60%. Trwaj\u0105 starania o zwrot kolekcji ossoli\u0144skich. Zbiory przekazane narodowi polskiemu przez Fundatora, przez prawie 200 lat dzia\u0142alno\u015bci stale by\u0142y uzupe\u0142niane, przede wszystkim poprzez dary, wymian\u0119 oraz zakupy. Ossoli\u0144skie zbiory druk\u00f3w XIX i XX w., czasopism XIX i XX w., starych druk\u00f3w, r\u0119kopis\u00f3w, grafik, map i numizmat\u00f3w licz\u0105 obecnie og\u00f3\u0142em ponad 1.500.000 jednostek. Jest to zbi\u00f3r stale rosn\u0105cy. Co roku przybywa oko\u0142o 10.000 tytu\u0142\u00f3w ksi\u0105\u017cek, ok. 5000 vol. czasopism. Zbiory specjalne powi\u0119kszane s\u0105 \u015brednio o kilkaset jednostek rocznie. Ossolineum jest jedn\u0105 z najwi\u0119kszych bibliotek naukowych w kraju, a pierwsz\u0105 je\u017celi chodzi o zbiory humanistyczne. Profil gromadzenia zbior\u00f3w zosta\u0142 ustalony jako humanistyczny, ze szczeg\u00f3lnym uzwgl\u0119dnieniem historii, kultury i literatury polskiej oraz narod\u00f3w s\u0142owia\u0144skich. Pod tym wzgl\u0119dem kolekcje ossoli\u0144skie stanowi\u0105 zbi\u00f3r unikatowy nie tylko w skali kraju ale i \u015bwiata.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zak\u0142ad Narodowy im. Ossoli\u0144skich – Biblioteka zosta\u0142 ufundowany w 1817 r. przez J\u00f3zefa Maksymiliana hr.Ossoli\u0144skiego i przekazany narodowi polskiemu. J\u00f3zef Maksymilian Ossoli\u0144ski (1746-1826) pisarz, kolekcjoner i uczony by\u0142 cz\u0142onkiem rzeczywistym wielu instytucji naukowych: Warszawskiego Towarzystwa Naukowego, Akademii Wile\u0144skiej, Akademii Krakowskiej, Kr\u00f3lewskich Towarzystw w Pradze i Getyndze, Towarzystwa Cesarsko-Kr\u00f3lewskiego w Wiedniu, doktorem honiris causa Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":2130,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-67","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/67","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/67\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/2130"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}