{"id":2132,"date":"2009-06-29T13:46:29","date_gmt":"2009-06-29T11:46:29","guid":{"rendered":"http:\/\/kasprzak.biz\/wordpress\/?page_id=44"},"modified":"2009-06-29T13:46:29","modified_gmt":"2009-06-29T11:46:29","slug":"lwow-cmentarz-orlat","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/poli.kasprzak.biz\/index.php\/lwow-lvov-lviv\/lwow-cmentarz-orlat\/","title":{"rendered":"Cmentarz Orl\u0105t Lwowskich"},"content":{"rendered":"

„Lwowianie byli jednak\u017ce gremialnie, absolutnie bez jakichkolwiek waha\u0144 i w\u0105tpliwo\u015bci, bezwarunkowo i wy\u0142\u0105cznie pozytywnie jednomy\u015blni w swoim uczuciowym stosunku do jednego tylko z kilkunastu monument\u00f3w Lwowa – Cmentarza Obro\u0144c\u00f3w Lwowa”.<\/em><\/p>\n

[W. Szolginia]<\/p>\n

„Cmentarz Obro\u0144c\u00f3w Lwowa<\/strong>, zwany popularnie Cmentarzem Orl\u0105t Lwowskich powsta\u0142 po zako\u0144czeniu wojen polsko-ukrai\u0144skiej i polsko-bolszewickiej, kiedy zacz\u0119to porz\u0105dkowa\u0107 powsta\u0142e w trakcie ich trwania tymczasowe cmentarze poleg\u0142ych, g\u0142\u00f3wnie w ogrodzie Politechniki, Parku Stryjskim i okolicach Szko\u0142y Kadet\u00f3w, ekshumowano zw\u0142oki i przenoszono je na nowo za\u0142o\u017cony cmentarz przylegaj\u0105cy do Cmentarza \u0141yczakowskiego od strony Pohulanki.<\/p>\n

W 1921 roku rozpisano konkurs na projekt Cmentarza. Konkurs wygra\u0142 student V roku Politechniki Lwowskiej, Rudolf Indruch<\/strong>. W rozplanowaniu cmentarza wykorzysta\u0142 on naturalny uk\u0142ad terenu, umieszczaj\u0105c mogi\u0142y na tarasach, po\u0142o\u017conych na schodz\u0105cym \u0142agodnie w stron\u0119 Pohulanki zboczu. Tym samym zburzy\u0142 monotoni\u0119 w\u0142a\u015bciw\u0105 cmentarzom wojennym, sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 zazwyczaj z rz\u0119d\u00f3w jednakowych mogi\u0142. Teren, na kt\u00f3rym powsta\u0142 cmentarz, dawny folwark benedyktynek ormia\u0144skich, podarowa\u0142a siostra \u00f3wczesnego biskupa ormia\u0144skiego, J\u00f3zefa Teodorowicza – Gertruda Ochanowicz.
\nNa cmentarzu, opr\u00f3cz Obro\u0144c\u00f3w Lwowa, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w walkach miedzy listopadem 1918 r. a czerwcem 1919 r. i \u017co\u0142nierzy o nieustalonej to\u017csamo\u015bci, bardzo mo\u017cliwe, \u017ce i Ukrai\u0144c\u00f3w, pochowano tak\u017ce uczestnik\u00f3w wojny polsko-bolszewickiej 1920r. Ostatnie miejsce spoczynku ne Cmentarzu znalaz\u0142y tak\u017ce te Orl\u0119ta, kt\u00f3re zmar\u0142y ju\u017c po zako\u0144czeniu wojny, do roku 1939 w\u0142\u0105cznie, w tym architekt Cmentarza, Rudolf Indruch. Pochowano tu \u0142\u0105cznie 2318 os\u00f3b.
\nNad Cmentarzem, g\u00f3ruje Kaplica Orl\u0105t<\/strong>, niewielka bia\u0142a rotunda. W tej kaplicy do wybuchu wojny rokrocznie odprawiano nabo\u017ce\u0144stwo za dusze poleg\u0142ych, w rocznic\u0119 wybuchu walk. Poni\u017cej tarasu, po dw\u00f3ch stronach centralnie rozmieszczonych schod\u00f3w stoj\u0105 dwuskrzyd\u0142owe katakumby.<\/p>\n

Na filarach, d\u017awigaj\u0105cych \u0142uki arkadowe katakumb umieszczono p\u0142askorze\u017aby anio\u0142\u00f3w trzymaj\u0105cych w d\u0142oniach ordery i odznaczenia zwi\u0105zane z walkami o Lw\u00f3w i Ma\u0142opolske Wschodni\u0105: Krzy\u017c Virtuti Militari, Krzy\u017c Walecznych, Krzy\u017c Niepodleg\u0142o\u015bci, Krzy\u017c Obro\u0144c\u00f3w Lwowa, Odznaki Orl\u0105t, Odznaki Obro\u0144c\u00f3w Kres\u00f3w Wschodnich. W katakumbach pochowano 72 poleg\u0142ych, kt\u00f3rych szcz\u0105ki ekschumowano z r\u00f3\u017cnych miejsc walk o Lw\u00f3w. Katakumby rozdziela\u0142a kamienna studnia i schody, za\u015b po ich lewej i prawej stronie znalaz\u0142y si\u0119 pomniki Lotnik\u00f3w Ameryka\u0144skich i Piechur\u00f3w Francuskich [kolejny punkt sporny w rozmowach ze stron\u0105 ukrai\u0144sk\u0105].<\/p>\n

Pomnik Lotnik\u00f3w Ameryka\u0144skich<\/strong>, to symboliczna mogi\u0142a cz\u0142onk\u00f3w VII eskadry im. Tadeusza Ko\u015bciuszki, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w wojnie polsko-ukrai\u0144skiej, potem w wojnie polsko-bolszewickiej. Na pomniku w latach dwudziestych ustawiono kamienna posta\u0107 skrzydlatego m\u0119\u017cczyzny w kombinezonie lotniczym. Pomnik zosta\u0142 postawiony dzi\u0119ki \u015brodkom Zjednoczenia Polak\u00f3w z Ameryki, ods\u0142oni\u0119to go 30 maja 1932 roku.<\/p>\n

Pomnik Piechur\u00f3w Francuskich<\/strong>, znajdowa\u0142 si\u0119 po prawej stronie katakumb. Tu\u017c przed wybuchem II wojny \u015bwiatowej postawiono na nim figur\u0119 wspartego na karabinie piechura. Pomnik upami\u0119tnia \u017co\u0142nie\u017cy poleg\u0142ych w walkach o Kresy Wschodnie w latach 1919-20.
\nPrzed katakumbami znajduja si\u0119 rz\u0119dy grob\u00f3w, otoczone od strony zbocza kolumnadami i \u0142ukiem triumfalnym Pomnika Chwa\u0142y.
\nW pierwszych rz\u0119dach poni\u017cej katakumb pochowano znaczniejsze osoby: genera\u0142a Tadeusza Rozwadowskiego, genera\u0142a Wac\u0142awa Iwaszkiewicza, biskupa ormia\u0144skiego J\u00f3zefa Teodorowicza.<\/p>\n

Pomnik Chwa\u0142y<\/strong>, ods\u0142oni\u0119ty w 1934 roku, otacza\u0142 najwi\u0119kszy, g\u00f3rny taras cmentarza od po\u0142udnia. Sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z dw\u00f3ch kolumnad, po\u0142\u0105czonych stoj\u0105cym po \u015brodku \u0141ukiem Triumfalnym. Spe\u0142nia\u0142 on jednocze\u015bnie role reprezentacyjnej bramy, wiod\u0105cej na cmentarz od strony po\u0142udniowej. Przed \u0141ukiem od strony Pohulanki sta\u0142y dwa kamienne pos\u0105gi Lw\u00f3w<\/a> z tarczami, na jednej by\u0142 orze\u0142 i napis „Tobie Polsko”, na drugiej herb Lwowa i napis „Zawsze wierny” [to jeden z punkt\u00f3w spornych w rozmowach z Rad\u0105 Miejska Lwowa]. U g\u00f3ry umieszczono p\u0142askorze\u017ab\u0119 przedstawiaj\u0105c\u0105 miecz – symbol walki. Napis z drugiej strony \u0142uku g\u0142osi\u0142: MORTUI SUNT UT LIBERI VIVAMUS – UMARLI, ABY\u015aMY \u017bYLI WOLNI.
\nPo obu stronach kolumnad\u0119 zamyka\u0142y pot\u0119\u017cne pylony. Na prawym wypisano najwa\u017cniejsze punkty oporu w walkach w listopadzie 1918 roku, na lewym najwa\u017cniejsze pola bitewne w Ma\u0142opolsce wschodniej podczas wojny 1918-19.<\/p>\n